Trả lời câu hỏi mã số 011026-7 của Độc giả Trần Đoàn Diễm Hương tại địa chỉ email: tranhuong.hh@gmail.com@gmail.com, Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán có ý kiến như sau:

1. Cho mục đích lập và trình bày báo cáo tài chính

Tại Điều 7 Thông tư số 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (Thông tư 99) quy định:

“1. Đơn vị trực thuộc là đơn vị phụ thuộc theo quy định của pháp luật doanh nghiệp.

2. Doanh nghiệp có trách nhiệm tổ chức bộ máy kế toán và được quyết định công tác kế toán cho các đơn vị trực thuộc phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh, yêu cầu quản lý của đơn vị mình và không trái với quy định của pháp luật.

3. Việc tổ chức bộ máy kế toán và công tác hạch toán kế toán tại đơn vị trực thuộc doanh nghiệp được thực hiện như sau:

a) Doanh nghiệp được quyền phân cấp cho đơn vị trực thuộc trong việc ghi nhận khoản vốn mà doanh nghiệp cấp cho đơn vị trực thuộc là nợ phải trả hoặc vốn chủ sở hữu, ghi nhận hoặc không ghi nhận doanh thu, giá vốn khi luân chuyển sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ giữa các khâu trong nội bộ mà không phụ thuộc vào hình thức của chứng từ kế toán (hóa đơn hay chứng từ luân chuyển nội bộ) phù hợp với mô hình và yêu cầu quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp;

b) Doanh nghiệp được quyền phân cấp cho đơn vị trực thuộc lập Báo cáo tài chính hay không lập Báo cáo tài chính. Tuy nhiên, Báo cáo tài chính của doanh nghiệp khi nộp cho cơ quan có thẩm quyền hoặc công khai theo quy định đều phải bao gồm thông tin tài chính của cả trụ sở chính và các đơn vị trực thuộc doanh nghiệp bất kể doanh nghiệp có phân cấp hay không phân cấp cho đơn vị trực thuộc lập Báo cáo tài chính.”

Tại Đoạn 29 Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01- Chuẩn mực chung quy định:

“Vốn chủ sở hữu được phản ảnh trong Bảng cân đối kế toán, gồm: vốn của các nhà đầu tư, thặng dư vốn cổ phần, lợi nhuận giữ lại, các quỹ, lợi nhuận chưa phân phối, chênh lệch tỷ giá và chênh lệch đánh giá lại tài sản.

...”

Tại khoản 6 phần Nguyên tắc kế toán vốn chủ sở hữu của Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 99 quy định:

“Việc quản lý, sử dụng các nguồn hoặc quỹ thuộc vốn đầu tư chủ sở hữu, phân phối lợi nhuận của doanh nghiệp được thực hiện theo quy định của pháp luật doanh nghiệp và pháp luật liên quan.”

Tại điểm b khoản 1 Tài khoản 421- Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối của Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 99 quy định:

“Việc phân chia lợi nhuận hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phải đảm bảo rõ ràng, rành mạch và đúng cơ chế tài chính hiện hành hoặc quy định của pháp luật liên quan.”

Căn cứ vào các quy định nêu trên, khi nhận vốn góp của nhà đầu tư, doanh nghiệp phải phản ánh khoản vốn góp này trong Báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Việc kế toán vốn góp của chủ sở hữu được thực hiện theo hướng dẫn tại Thông tư 99.

Trường hợp doanh nghiệp có đơn vị trực thuộc là đơn vị phụ thuộc theo quy định của pháp luật doanh nghiệp (chi nhánh) thì doanh nghiệp được quyền phân cấp cho chi nhánh trong việc ghi nhận khoản vốn mà doanh nghiệp cấp cho đơn vị trực thuộc (bao gồm cả khoản doanh nghiệp nhận được từ nhà đầu tư để đầu tư cho hoạt động kinh doanh của chi nhánh) là nợ phải trả hoặc vốn chủ sở hữu, đồng thời doanh nghiệp được quyền phân cấp cho chi nhánh lập Báo cáo tài chính hay không lập Báo cáo tài chính nhưng Báo cáo tài chính của doanh nghiệp khi nộp cho các cơ quan có thẩm quyền hoặc công khai theo quy định phải bao gồm thông tin tài chính của trụ sở chính và chi nhánh.

Pháp luật về kế toán không quy định về căn cứ để chia lợi nhuận của doanh nghiệp mà việc phân chia lợi nhuận phải trên cơ sở Điều lệ doanh nghiệp, hợp đồng/thỏa thuận ký kết giữa doanh nghiệp với nhà đầu tư và phải phù hợp với quy định của pháp luật doanh nghiệp và pháp luật khác có liên quan.

2. Các hình thức đầu tư tuân thủ theo quy định của pháp luật đầu tư và các văn bản hướng dẫn Luật Đầu tư.

3. Việc xác định nghĩa vụ thuế với ngân sách Nhà nước thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành về thuế.

Trên đây là ý kiến trả lời của Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán, đề nghị Quý Độc giả nghiên cứu để thực hiện./.