Tôi công tác tại công ty 100% vốn Nhà nước có một số câu hỏi như sau:

Câu hỏi 1.  Chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp

Công ty xổ số kiến thiết có ký hợp đồng tiêu thụ vé số với đại lý là Công ty (có đăng ký kinh doanh).

Theo quy định đối với kinh doanh xổ số tại Thông tư số 138/2017/TT-BTC ngày 25/12/2017 của Bộ Tài chính hướng dẫn một số khoản chi phí đặc thù đối với doanh nghiệp kinh doanh xổ số quy định tại Nghị định số 122/2017/NĐ-CP ngày 13/11/2017 của Chính phủ quy định một số nội dung đặc thù về cơ chế quản lý tài chính và đánh giá hiệu quả hoạt động đối với doanh nghiệp kinh doanh xổ số; Sở Giao dịch Chứng khoán và Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam, Công ty Xổ số kiến thiết chi trả hoa hồng đại lý cho đại lý xổ số với tỷ lệ 15% tính trên doanh thu vé xổ số tiêu thụ (doanh thu bao gồm thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt) và được thể hiện rõ trong hợp đồng tiêu thụ vé xổ số.

Theo Thông tư số 219/2013/TT-BTC ngày 31/12/2013 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Luật Thuế giá trị gia tăng và Nghị định số 209/2013/NĐ-CP ngày 18/12/2013 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều Luật Thuế giá trị gia tăng và các Thông tư sửa đổi, bổ sung, tại Điều 5 Khoản đ thì: “Cơ sở kinh doanh không phải kê khai, nộp thuế đối với doanh thu hàng hóa, dịch vụ nhận bán đại lý và doanh thu hoa hồng được hưởng từ hoạt động đại lý bán đúng giá quy định của bên giao đại lý hưởng hoa hồng của dịch vụ: bưu chính, viễn thông, bán vé xổ số, vé máy bay, ô tô, tàu hỏa, tàu thủy; đại lý vận tải quốc tế; đại lý của các dịch vụ ngành hàng không, hàng hải mà được áp dụng thuế suất thuế GTGT 0%; đại lý bán bảo hiểm.”

Cho tôi hỏi:

- Tiền hoa hồng đại lý mà Công ty Xổ số kiến thiết chi trả cho đại lý xổ số với chứng từ là bảng tính xác định hoa hồng đại lý căn cứ theo doanh thu tiêu thụ vé xổ số của đại lý là đủ cơ sở là chi phí được trừ khi xác định thuế TNDN?

- Đại lý xổ số là công ty thì đại lý có phải phát hành hóa đơn cho khoản hoa hồng đại lý được hưởng này không? Trường hợp đại lý xổ số là công ty phải phát hành hóa đơn thì sẽ có chênh lệch về thời gian (cụ thể hoa hồng đại lý tháng 01 được xác định vào ngày 31/01- ngày tổng kết doanh thu phát sinh của tháng 01 nhưng thực tế thì Công ty Xổ số kiến thiết thanh toán hoa hồng cho đại lý xổ số bằng chuyển khoản vào tháng 02)?

Câu hỏi 2. Chi phí đối với phiếu mua hàng (voucher) mà Công ty Xổ số kiến thiết tặng đại lý

Kế toán đã tham khảo Công văn 2329/TCT-CS ngày 30/5/2016 của Tổng Cục thuế về việc chính sách thuế; Công văn 81528/CT-HTr ngày 21/12/2015 của Cục thuế Hà Nội về việc chính sách thuế GTGT; Công văn 1986/CTHN-TTHT ngày 15/01/2021 của Cục thuế Hà Nội về việc xác định chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

Công ty có mua voucher mua hàng để tặng cho các đại lý xổ số trong dịp hội nghị đại lý xổ số, tổng kết hoạt động năm cũ và triển khai kế hoạch cho năm mới.

Về thủ tục kế toán: Công ty Xổ số thanh toán chuyển khoản cho siêu thị cung cấp voucher mua hàng, Công ty lập danh sách đại lý xổ số nhận voucher và có ký nhận. Tuy nhiên, khi cơ quan thanh tra, kiểm tra tại Công ty lại nêu ý kiến: Công ty khi mua voucher phải yêu cầu siêu thị ghi nhận các mã voucher mà công ty đã mua và khi người cầm voucher mua hàng phải xuất hóa đơn với tên người mua hàng là Công ty Xổ số kiến thiết và Công ty phải liên hệ từ khi mua voucher đến khi thời hạn hiệu lực của voucher kết thúc để lấy hóa đơn/phiếu tính tiền liệt kê theo mặt hàng và số lượng hàng mua thực tế.

Thực tế các khó khăn trong việc thực hiện: (i) khi công ty tặng voucher thì người cầm giữ voucher là người có quyền sở hữu, siêu thị xuất hóa đơn/phiếu tính tiền mang tên người cầm voucher , thực hiện chính sách tích điểm mua sắm theo thông tin người mua hàng, cũng như chế độ bảo hành sản phẩm đã mua đối với người mua thực tế; (ii) người mua hàng thường mua với số tiền lớn hơn giá trị của voucher thì xử lý việc tách hóa đơn như thế nào cho đúng giá trị của voucher.

Tôi muốn hỏi: Công ty thực hiện đủ các hồ sơ như Công văn 1986/CTHN-TTHT và quà tặng đại lý xổ số để phục vụ cho hoạt động kinh doanh của công ty thì Công ty Xổ số kiến thiết đủ cơ sở để tính là chi phí được trừ khi tính thuế TNDN?        

Câu hỏi 3. Nghiệp vụ cấn trừ tiền trả thưởng khi đại lý xổ số nộp vé số trúng thưởng với công nợ phải thu từ đại lý xổ số

Theo quy định về kinh doanh xổ số tại Thông tư số 75/2013/TT-BTC ngày 04/6/2013 của Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết về hoạt động kinh doanh xổ số, đại lý xổ số ký hợp đồng với Công ty Xổ số kiến thiết được Công ty cho nợ tiền vé số tiêu thụ trong thời hạn không quá 21 ngày (03 tuần), kể từ ngày vé xổ số được phát hành (Điều 19 của Thông tư số 75/2013/TT-BTC) và được thể hiện rõ trong Hợp đồng đại lý xổ số.

Đồng thời, đại lý xổ số cũng được công ty ủy quyền chi trả thưởng cho người trúng thưởng và hưởng thù lao là 0,2% trên số tiền đã trả thưởng và được quy định trong hợp đồng đại lý xổ số.

Đại lý xổ số khi làm thủ tục đổi thưởng có thể chọn các hình thức: nhận tiền bằng chuyển khoản, nhận tiền mặt hoặc cấn trừ với công nợ tiền vé xổ số tiêu thụ còn nợ Công ty Xổ số kiến thiết. Hình thức cấn trừ giữa tiền đổi thưởng với công nợ phải trả của đại lý xổ số nhằm thuận tiện cho đại lý và giảm bớt công việc hạch toán kế toán của Công ty do công nợ phải thu và tiền trả thưởng cho đại lý xổ số đều xuất phát từ 01 hợp đồng đại lý xổ số, mức hoa hồng trả cho đại lý xổ số là cố định với tỉ lệ là 15% tính trên doanh số tiêu thụ, việc cấn trừ tiền trả thưởng với công nợ giúp đơn giản nghiệp vụ kế toán thay vì Công ty lập 01 phiếu chi trả thưởng và lập 01 phiếu thu để thu tiền công nợ đại lý với cùng 01 số tiền.

Thù lao ủy quyền trả thưởng được Công ty thanh toán theo quý: thù lao ủy quyền trả thưởng quý 1, quý 2, quý 3 và quý 4 sẽ được Công ty thanh toán bằng chuyển khoản vào tháng 4, 7, 10 và tháng 01 năm sau.

Cho tôi hỏi:

- Việc cấn trừ tiền trả thưởng với công nợ phải thu, Công ty có phải thực hiện theo quy định về thanh toán không dùng tiền mặt khác để khấu trừ thuế GTGT đầu vào không? Cụ thể là công ty phải lập biên bản đối chiếu số liệu và xác nhận giữa hai bên về việc thanh toán bù trừ giữa hàng hóa, dịch vụ mua vào với hàng hóa, dịch vụ bán ra, vay mượn hàng (quy định tại Điều 15 Khoản 4 Thông tư 219/2013/TT-BTC và các Thông tư bổ sung, sửa đổi liên quan) để từ đó chi phí trả thưởng này mới được xem là chi phí được trừ khi xác định thuế TNDN (theo Điều 6 Khoản 1 của Thông tư số 78/20214/TT-BTC và các Thông tư sửa đổi, bổ sung).

- Đối với thù lao ủy quyền trả thưởng cho đại lý là công ty: Đại lý có phải phát hành hóa đơn cho Công ty Xổ số kiến thiết không? Trường hợp phải xuất hóa đơn thì chênh lệch về thời gian xuất hóa đơn có bảo đảm việc tính chi phí được trừ đối với thù lao trả thưởng tháng 12 của Công ty để tính thuế thu nhập doanh nghiệp không (do hóa đơn đại lý là tổ chức phát hành có thời gian là tháng 01 năm sau)?