Trả lời câu hỏi mã số 030226-10 của Quý độc giả Đặng Thúy An, (email: dangthuyan.neu@gmail.com) liên quan đến theo dõi quản lý tài sản khi mua từ nguồn NSNN và nguồn Quỹ Phát triển hoạt động sự nghiệp (Quỹ PTHĐSN) theo quy định tại Thông tư 24/2024/TT-BTC ngày 17/4/2024 hướng dẫn Chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp (Thông tư 24/2024/TT-BTC), Bộ Tài chính có ý kiến như sau:

1. Về Tài khoản 421- Thặng dư (thâm hụt) lũy kế

Thông tư 24/2024/TT-BTC quy định Tài khoản 421- Thặng dư (thâm hụt) lũy kế dùng để phản ánh thặng dư không được phân phối hoặc thâm hụt chưa được xử lý đến thời điểm báo cáo của đơn vị.

Theo kết cấu TK 421, số dư bên Có phản ánh số thặng dư lũy kế không được phân phối, gồm giá trị còn lại của TSCĐ, nguồn đầu tư xây dựng đã thanh toán khối lượng hoàn thành, nguồn khác (nếu có), không phản ánh lợi nhuận phân phối như câu hỏi của độc giả. Thặng dư được xác định trên TK 421 không phải là căn cứ để phân phối hoặc trích lập các quỹ. Để xác định chênh lệch thu lớn hơn chi hoạt động thường xuyên giao tự chủ, đơn vị cần lập Bảng xác định chênh lệch thu, chi từ kinh phí được giao tự chủ (sổ S90-H) để xác định số chênh lệch thu, chi căn cứ theo cơ chế tài chính hiện hành mà đơn vị áp dụng.

Ngoài ra, tại Thông tư 24/2024/TT-BTC không quy định tài khoản cấp 2 của TK 421, đơn vị căn cứ yêu cầu quản lý để mở tài khoản cấp 2 chi tiết cho phù hợp.

2. Về các bút toán liên quan đến ghi nhận TSCĐ và phản ánh số khấu hao, hao mòn TSCĐ:

2.1. Đối với ghi nhận TSCĐ:

Thông tư 24/2024/TT-BTC quy định ghi nhận tăng TSCĐ trong các trường hợp mua sắm, đầu tư xây dựng, được cấp, được điều chuyển, được cho tặng, ... (không ghi nhận theo nguồn hình thành tài sản như độc giả nêu). Do đó, căn cứ các trường hợp hình thành TSCĐ, đơn vị sẽ hạch toán phù hợp theo quy định.

2.2. Đối với việc phản ánh số khấu hao, hao mòn TSCĐ và trích lập Quỹ PTHĐSN từ khấu hao TSCĐ

Theo nội dung độc giả cung cấp, TSCĐ của đơn vị vừa sử dụng vào hoạt động dịch vụ vừa sử dụng vào hoạt động theo chức năng nhiệm vụ của ĐVSNCL, do đó tài sản này vừa thực hiện hao mòn, vừa thực hiện trích khấu hao theo quy định tại Khoản 2 Điều 15 Thông tư 141/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ quản lý, tính hao mòn, khấu hao tài sản cố định tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và tài sản cố định do nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Do đó, TSCĐ vừa phải thực hiện tính hao mòn và trích khấu hao theo quy định.

Ngoài ra, liên quan đến việc trích lập Quỹ PTHĐSN từ khấu hao TSCĐ, khoản 4 Điều 16 Thông tư số 141/2025/TT-BTC quy định: “Số tiền trích khấu hao đối với tài sản cố định quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này và phần giá trị thương hiệu của đơn vị sự nghiệp công lập được phân bổ vào chi phí liên doanh, liên kết quy định tại khoản 3 Điều này được dùng để trả nợ các khoản vốn vay, vốn huy động để đầu tư, mua sắm tài sản cố định (nếu có). Số tiền còn lại được bổ sung Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của đơn vị…”. Theo đó việc trích lập Quỹ PTHĐSN về bản chất là do phát sinh doanh thu từ việc cung cấp sản phẩm, dịch vụ do doanh thu này đã được kết cấu chi phí sử dụng tài sản (chi phí khấu hao) vào giá sản phẩm dịch vụ. Nếu trong giá sản phẩm dịch vụ không được kết cấu chi phí khấu hao thì đơn vị chỉ thực hiện tính hao mòn TSCĐ, không phát sinh khoản làm tăng Quỹ PTHĐSN.

Do đó khi xác định thặng dư (thâm hụt) lũy kế cần phải tập hợp đầy đủ doanh thu, chi phí có liên quan. Các bút toán độc giả đưa ra chưa có bút toán ghi nhận doanh thu, do đó chưa có bút toán kết chuyển doanh thu và chưa phản ánh đúng kết quả hoạt động của đơn vị (việc trích Quỹ PTHĐSN phát sinh từ doanh thu cung cấp sản phẩm dịch vụ). Các bút toán có thể phát sinh tùy trường hợp cụ thể của đơn vị, đối với doanh thu từ hoạt động dịch vụ quý độc giả nghiên cứu hướng dẫn hạch toán đối với Tài khoản 531- Doanh thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ để ghi nhận doanh thu phát sinh trong kỳ.

Trên đây là ý kiến của Bộ Tài chính, đề nghị độc giả nghiên cứu kỹ nội dung Thông tư 24/2024/TT-BTC để thực hiện đúng quy định./.